Hoor je dat? Dat is het geluid van de alarmbellen die moeten gaan rinkelen zodra de Europese Commissie praat over “versimpeling” en “verduidelijking.” Deze keer staat de privacywetgeving – weet je wel, die wetten die ons beschermen tegen surveillance van bedrijven en de overheid – op het hakblok. Dat moet wijken zodat AI-megabedrijven (Meta, Google, Amazon) onze data kunnen stelen zodat ze snufjes kunnen maken die onze democratie ondermijnen.
Digitale Omnibus
Geen vrolijke noot om mee te beginnen, maar helaas wel de realiteit. De Europese Commissie werkt namelijk aan een ‘Digitale Omnibus,’ een soort mega-wet die allemaal bestaande regels over data samenvoegt. Er wordt een ‘fitness check’ gedaan (ik heb het ook niet verzonnen) om te kijken welke regels moeilijk of verouderd zijn. Die komen dan samen in die nieuwe wet. Klinkt op zich wel logisch, maar in de praktijk ligt er een frontale aanval op onze privacywetgeving in het verschiet. Leuk voor Big Tech, funest voor onze grondrechten.
Gelukkig trekt de digitale polder volop aan de bel. Wel 127 organisaties luiden de noodklok. Privacywaakhond noyb heeft het terecht over een aanval op de AVG. Terwijl het Nederlandse en Europese midden- en kleinbedrijf volop inzet op verantwoorde AI, offert de Europese Commissie straks het enige beetje wetgeving op wat we hebben om mensenrechten in de digitale wereld te beschermen. Het past in het straatje van een neoliberale dereguleringsgekte. Maar vooral is gezwicht voor de lobby van Big Tech.
Privacy is van levensbelang
Het moet ons allemaal slapeloze nachten opleveren. Privacy is een grondrecht, eentje die maar als te snel wordt geslachtofferd in de glijdende schaal richting autocratie en massasurveillance.
Essentiële wetgeving, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming en de e-Privacyverordening, komt niet uit de lucht vallen. Het legt ons Europese wereldbeeld vast: mensen hebben het recht om als individu veilig te zijn. Bedrijven en de overheid mag je niet bespioneren. En het komt voort uit de gruwelijke Tweede Wereldoorlog, toen de EU inzag dat het tot in de puntjes bijhouden van persoonsgegevens van burgers een wapen kan worden voor fascisten. De uitgebreide bevolkingsregistratie van Nederlandse Joden faciliteerde hun vervolging.
In Europa zijn we door schade en schande wijs geworden. Wijs genoeg om onze privacy te beschermen, om wetten te maken die de overmacht van de overheid en het grootkapitaal moet indammen. En nu, omdat overheden ons willen bespioneren en het grootkapitaal onze data wil mijnen, gooit de Europese Commissie het op de schop. Dat is onverdedigbaar en gevaarlijk.
Wat wel te doen?
De Digitale Omnibus is een keerpunt voor Europa. Gaan we onze grondrechten geweld aan doen, omdat we de techlobby geloven? Of staan we in voor het Europese recht op privacy, het enige beetje houvast wat we hebben in de wereld op dit gebied?
Dat is de fundamentele keuze waar we in Europa voor staan. Nederland moet voorop lopen in het verdedigen van onze privacy. Daarom accepteer ik het als Kamerlid niet dat we – om de pot van AI-bedrijven te spekken – in een soort dereguleringsfuik worden gerommeld. Dit is knetterpolitiek. Het kabinet-Schoof, met een lachwekkende 26 zetels aan steun in de Kamer, heeft niks te zeggen hierover. Dat is aan de Tweede Kamer.
Hierom heb ik Kamervragen gesteld, om het kabinet tot de orde te roepen. Er mag geen besluit vallen over zoiets wezenlijks zonder dat de Kamer zich uitspreekt. Van GroenLinks-PvdA mag je verwachten dat we hier, in Den Haag én in Brussel, aan kop lopen om jouw privacy te beschermen. De democratie staat immers op het spel.
